{"id":3110,"date":"2026-04-07T23:17:05","date_gmt":"2026-04-07T21:17:05","guid":{"rendered":"https:\/\/oczyopola.pl\/?p=3110"},"modified":"2026-04-07T23:17:05","modified_gmt":"2026-04-07T21:17:05","slug":"perski-wietnam-jak-amerykanskie-imperium-zwija-sie-na-naszych-oczach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/oczyopola.pl\/index.php\/2026\/04\/07\/perski-wietnam-jak-amerykanskie-imperium-zwija-sie-na-naszych-oczach\/","title":{"rendered":"Perski Wietnam \u2013 jak ameryka\u0144skie imperium zwija si\u0119 na naszych oczach"},"content":{"rendered":"

Decyzja nie zapad\u0142a w Waszyngtonie<\/strong><\/p>\n

Min\u0105\u0142 miesi\u0105c od ameryka\u0144sko-izraelskiej agresji na Iran, i cho\u0107 ta “specjalna operacja wojskowa” mia\u0142a trwa\u0107 kilka dni (sk\u0105d my to znamy?), to ko\u0144ca tego konfliktu nie tylko nie wida\u0107, ale zaostrza si\u0119 on ju\u017c do skali wojny totalnej. Jak wi\u0119c idzie Amerykanom “wyzwalanie” Iranu, i co to ma wsp\u00f3lnego z wojn\u0105 w Wietnamie?<\/p>\n

Obecna eskalacja nie jest klasyczn\u0105 wojn\u0105 rozpocz\u0119t\u0105 przez globalne mocarstwo w wyniku d\u0142ugotrwa\u0142ej kalkulacji strategicznej. Jej pocz\u0105tkiem by\u0142y dzia\u0142ania Izraela, a wi\u0119c uderzenie wyprzedzaj\u0105ce, kt\u00f3re mia\u0142o ograniczy\u0107 potencja\u0142 Iranu i zmieni\u0107 uk\u0142ad si\u0142 w regionie. To w\u0142a\u015bnie ten impuls uruchomi\u0142 mechanizm, kt\u00f3ry wci\u0105gn\u0105\u0142 Stany Zjednoczone w konflikt, kt\u00f3rego zdecydowanie nie planowa\u0142y prowadzi\u0107 w tej formie.<\/p>\n

Waszyngton wszed\u0142 do tej wojny jako gwarant bezpiecze\u0144stwa, ale bardzo szybko zacz\u0105\u0142 przejmowa\u0107 rol\u0119 g\u0142\u00f3wnego aktora. Tym sposobem Benjamin Netanjahu przechytrzy\u0142 swojego sojusznika i jego r\u0119kami rozkr\u0119ca konflikt regionalny na Bliskim Wschodzie. Historia pokazuje, \u017ce takie przej\u015bcia s\u0105 bardzo niebezpieczne, bowiem odpowiedzialno\u015b\u0107 ro\u015bnie szybciej ni\u017c kontrola nad wydarzeniami.<\/p>\n

Od pewno\u015bci do eskalacji bez planu wyj\u015bcia<\/strong><\/p>\n

W pierwszych dniach\u00a0 wojny dominowa\u0142 ton zdecydowany i niemal triumfalny. Donald Trump<\/span><\/span> komunikowa\u0142, \u017ce presja militarna przyniesie szybki efekt, a Iran zostanie zmuszony do ust\u0119pstw. Narracja by\u0142a prosta: przewaga technologiczna i determinacja Amerykan\u00f3w wystarcz\u0105, by zako\u0144czy\u0107 konflikt w kr\u00f3tkim czasie.<\/p>\n

Z ka\u017cdym kolejnym dniem pojawia\u0142y si\u0119 jednak nowe elementy: kolejne uderzenia Izraela, nowe, coraz bardziej szalone gro\u017aby Trumpa, coraz ostrzejsze komunikaty prezydenta. Znikn\u0119\u0142a jakakolwiek sp\u00f3jno\u015b\u0107, a w jej miejsce pojawi\u0142a si\u0119 panika w Bia\u0142ym Domu. Prezydent USA potrafi\u0142 w ci\u0105gu tygodnia k\u0142ama\u0107, \u017ce tocz\u0105 si\u0119 rozmowy pokojowe, nast\u0119pnie zrzuci\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za wojn\u0105 na Peta Hegsetha, Rzuca\u0107 kolejne ultimatum, po raz kolejny chwali\u0107 swoich wrog\u00f3w i m\u00f3wi\u0107 o rzekomych rozmowach pokojowych, tylko po to, by w Wielkanoc napisa\u0107 o ca\u0142kowitym zniszczeniu Iranu, a dzi\u015b (07.04.2026 r.) o zniszczeniu ca\u0142ej cywilizacji, i zapowiedzie\u0107 zbrodnie wojenne w wydaniu ameryka\u0144skim.<\/p>\n

Amerykanie nie maj\u0105 \u017cadnego planu. To jasne.<\/p>\n

Radykalizacja j\u0119zyka – sygna\u0142 utraty kontroli<\/strong><\/p>\n

Najbardziej uderzaj\u0105ca jest zmiana w j\u0119zyku. W ci\u0105gu kilku dni komunikaty przesz\u0142y od deklaracji \u201ezdecydowanych dzia\u0142a\u0144\u201d do wypowiedzi sugeruj\u0105cych mo\u017cliwo\u015b\u0107 ca\u0142kowitego zniszczenia przeciwnika.<\/p>\n

W tym kontek\u015bcie s\u0142owa Donalda Trumpa<\/span><\/span> o \u201ezniszczeniu ca\u0142ej cywilizacji w jedn\u0105 noc\u201d nie s\u0105 ju\u017c \u017cadnym retorycznym nadu\u017cyciem. W sensie prawnomi\u0119dzynarodowym takie deklaracje zahaczaj\u0105 o zapowied\u017a dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mog\u0142yby zosta\u0107 zakwalifikowane jako zbrodnie wojenne lub nawet ludob\u00f3jstwo \u2013 uderzenia nieproporcjonalne, wymierzone w struktury cywilne, prowadz\u0105ce do masowej destrukcji.<\/p>\n

Granice zosta\u0142y ju\u017c dawno przekroczone, a te zapowiedzi ujawniaj\u0105 absolutn\u0105 kl\u0119sk\u0119 USA w Iranie i ordynarne burzenie m\u0142otkiem prawa mi\u0119dzynarodowego, kt\u00f3re przecie\u017c zosta\u0142o przez samych Amerykan\u00f3w stworzone. Pa\u0144stwo, kt\u00f3re nie jest w stanie osi\u0105gn\u0105\u0107 cel\u00f3w konwencjonalnymi \u015brodkami, zaczyna si\u0119ga\u0107 po j\u0119zyk absolutny i grozi\u0107 atakiem j\u0105drowym. Nie ma innego wyt\u0142umaczenia na takie dzia\u0142ania, ni\u017c utrata kontroli – czy to nad polem bitwy, czy nad stanem zdrowia psychicznego prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n

Wietnam: nieprzerobiona lekcja<\/strong><\/p>\n

W latach 60. Stany Zjednoczone wesz\u0142y w Wietnam z przekonaniem, \u017ce konflikt mo\u017cna szybko rozstrzygn\u0105\u0107 dzi\u0119ki przewadze militarnej. Zignorowano struktur\u0119 przeciwnika, jego zdolno\u015b\u0107 do przetrwania i charakter terenu, kt\u00f3ry sprzyja\u0142 obronie.<\/p>\n

Dzi\u015b w Iranie powtarzaj\u0105 si\u0119 te same b\u0142\u0119dy. To staro\u017cytne pa\u0144stwo nie opiera si\u0119 na jednym centrum decyzyjnym, kt\u00f3re mo\u017cna zneutralizowa\u0107. Funkcjonuje jako sie\u0107\u00a0 militarna, polityczna i spo\u0142eczna. Ka\u017cde uderzenie nie niszczy systemu, lecz zmusza go do adaptacji. Iran przygotowywa\u0142 si\u0119 na t\u0105 wojn\u0119 od kilku dekad, nie powinno wi\u0119c dziwi\u0107, \u017ce po dekapitacji re\u017cimu ten wcale nie upad\u0142, tylko b\u0142yskawicznie si\u0119 przetransformowa\u0142 i wybra\u0142 nowego w\u0142adc\u0119. Protesty zosta\u0142y raz jeszcze brutalnie st\u0142umione, a sie\u0107 sojusznik\u00f3w na Bliskim Wschodzie dokona\u0142a serii atak\u00f3w na ameryka\u0144skie bazy wojskowe, tym samy sprowadzaj\u0105c wojn\u0119 na ca\u0142y region.<\/p>\n

Podobnie jak w Wietnamie, przewaga technologiczna nie przek\u0142ada si\u0119 na rozstrzygni\u0119cie. Konflikt wyd\u0142u\u017ca si\u0119, a jego koszt drastycznie ro\u015bnie.<\/p>\n

Putin i Trump. Dwie strony medalu.<\/strong><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesna Rosja dostarcza dodatkowego punktu odniesienia. Vladimir Putin<\/span><\/span> rozpoczyna\u0142 wojn\u0119 w Ukrainie w przekonaniu o szybkim zwyci\u0119stwie. Dzi\u015b funkcjonuje w rzeczywisto\u015bci d\u0142ugotrwa\u0142ego konfliktu, kt\u00f3ry obci\u0105\u017ca pa\u0144stwo i ogranicza jego mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania, jednocze\u015bnie czyni gro\u017aby wobec innych pa\u0144stw niewiarygodnymi. W obu przypadkach widoczny jest podobny schemat: przyw\u00f3dztwo operuj\u0105ce w informacyjnej ba\u0144ce, przekonane o w\u0142asnej sprawczo\u015bci, reaguj\u0105ce na niepowodzenia poprzez eskalacj\u0119 zamiast korekty kursu. R\u00f3\u017cne systemy polityczne, r\u00f3\u017cne konteksty, ale bardzo podobny schemat podejmowania decyzji i bardzo podobna konstrukcja tak zwanego Dworu, czyli najbli\u017cszego otoczenia w\u0142adcy.<\/p>\n

Czy potakiwacze wp\u0119dzili Trumpa w drugi Wietnam, tak jak doradcy Putina na Kremlu wci\u0105gn\u0119li o w wyniszczaj\u0105cy Rosj\u0119 konflikt?<\/p>\n

Ugrz\u0119\u017ani\u0119cie\u00a0<\/strong><\/p>\n

Najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce proces ugrz\u0119\u017ani\u0119cia ju\u017c si\u0119 rozpocz\u0105\u0142. Konflikt nie zmierza do zako\u0144czenia, lecz do pog\u0142\u0119bienia. Ka\u017cda kolejna decyzja zwi\u0119ksza zaanga\u017cowanie i zmniejsza pole manewru. W praktyce oznacza to wej\u015bcie w stan, w kt\u00f3rym dzia\u0142ania militarne przestaj\u0105 by\u0107 narz\u0119dziem prowadz\u0105cym do celu politycznego, a zaczynaj\u0105 funkcjonowa\u0107 same dla siebie jako spos\u00f3b zarz\u0105dzania sytuacj\u0105, kt\u00f3rej nie da si\u0119 ju\u017c szybko rozwi\u0105za\u0107. Pojawia si\u0119 konieczno\u015b\u0107 utrzymywania sta\u0142ej obecno\u015bci, reagowania na incydenty, odpowiadania na dzia\u0142ania przeciwnika, kt\u00f3ry narzuca tempo i kierunek eskalacji. O to dok\u0142adnie chodzi\u0142o Izraelowi.<\/p>\n

Z czasem taki konflikt zaczyna si\u0119 \u201einstytucjonalizowa\u0107\u201d. Tworz\u0105 si\u0119 struktury, procedury, uzasadnienia polityczne i medialne, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 go kontynuowa\u0107, nawet je\u015bli jego pierwotne cele staj\u0105 si\u0119 coraz mniej osi\u0105galne.\u00a0Dodatkowo pojawia si\u0119 efekt koszt\u00f3w utopionych. Im wi\u0119cej zasob\u00f3w zosta\u0142o ju\u017c zaanga\u017cowanych \u2013 finansowych, militarnych, politycznych \u2013 tym trudniej podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o wycofaniu. Ka\u017cde cofni\u0119cie zaczyna by\u0107 postrzegane jako przyznanie si\u0119 do b\u0142\u0119du, a to prowadzi do paradoksalnej sytuacji, w kt\u00f3rej kontynuowanie konfliktu wydaje si\u0119 mniej kosztowne politycznie ni\u017c jego zako\u0144czenie. Zw\u0142aszcza, je\u015bli mowa o prezydencie z tak wielkim ego.<\/p>\n

W tym samym czasie przeciwnik dzia\u0142a wed\u0142ug zupe\u0142nie innej logiki. Nie musi osi\u0105gn\u0105\u0107 prze\u0142omu. Wystarczy, \u017ce utrzyma zdolno\u015b\u0107 do zadawania strat, destabilizowania sytuacji i podwa\u017cania poczucia bezpiecze\u0144stwa. W takiej konfiguracji to nie si\u0142a decyduje o wyniku, lecz wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 ekonomiczna, spo\u0142eczna i polityczna.<\/p>\n

Stany Zjednoczone znajduj\u0105 si\u0119 wi\u0119c w sytuacji, w kt\u00f3rej nie ma prostego wyj\u015bcia. Wycofanie oznacza strat\u0119 wiarygodno\u015bci i potencjalne os\u0142abienie systemu sojuszy na Bliskim Wschodzie. Eskalacja zwi\u0119ksza koszty i ryzyko niekontrolowanego rozszerzenia konfliktu \u2013 zar\u00f3wno regionalnie, jak i globalnie. Ka\u017cda opcja jest obci\u0105\u017cona powa\u017cnymi konsekwencjami.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie jest Perski Wietnam. I je\u015bli Stany Zjednoczone si\u0119 nie opami\u0119taj\u0105, to ten\u017ce Perski Wietnam b\u0119dzie gwo\u017adziem do trumny ich dawnego imperium.<\/p>\n

\n

Autor: Maciej Rajczak\/Na Bankiecie<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Decyzja nie zapad\u0142a w Waszyngtonie Min\u0105\u0142 miesi\u0105c od ameryka\u0144sko-izraelskiej agresji […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":3111,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[86],"tags":[177,274,173,211,178],"class_list":["post-3110","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-na-bankiecie","tag-dyplomacja","tag-iran","tag-na-bankiecie","tag-trump","tag-wojna"],"acf":[],"desktop_mode_lock":null,"desktop_mode_contributors":[],"desktop_mode_attached_media":[3111],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oczyopola.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oczyopola.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/oczyopola.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oczyopola.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oczyopola.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3110"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/oczyopola.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3112,"href":"https:\/\/oczyopola.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3110\/revisions\/3112"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oczyopola.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3111"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oczyopola.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/oczyopola.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/oczyopola.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}