Z krajobrazu Gogolina zniknęła budka dróżnicza przy przejeździe kolejowym na styku ulic Krapkowickiej i Strzeleckiej, czyli jeden z najstarszych zachowanych elementów infrastruktury kolejowej w mieście. Obiekt, którego powstanie pokrywa się z uruchomieniem linii Wrocław – Górnośląski Okręg Węglowy w 1845 roku, nie miał ochrony konserwatorskiej i w nocy z 15 na 16 grudnia 2025 r. został całkowicie zlikwidowany.

Już kilka dni temu zauważono przygotowania do rozbiórki. W związku z tym mieszkańcy, lokalni pasjonaci kolei, burmistrz i posłanka Pola Matysiak zaczęli interweniować, próbując powstrzymać rozbiórkę. Dziś już za późno.

180 lat historii zniszczone w jedną noc

Budka była w pewnym stopniu symbolem kolei w Gogolinie i jednym z nielicznych elementów infrastruktury, które przetrwały wiek XIX-ty. Przez dekady służyła dróżnikom w wykonywaniu ich codziennej pracy. Jednocześnie stała się charakterystycznym punktem Gogolina, co prawda nie zawsze mile kojarzona przez korki.

Jak widać, urodziny kolei można świętować na różne sposoby: w Czechach organizując wystawy, jak nowa ekspozycja w Národní technické muzeum w Pradze, w Niemczech urządzając festiwale przy zabytkowych obiektach kolejowych, takich jak Viaduktfest, a w Polsce… wyburzając 180-letni budynek kolejowy.

Interwencje i brak reakcji

W ostatnich dniach przed rozbiórką pojawiły się publiczne apele o objęcie budki ochroną. Posłanka Pola Matysiak skierowała pilną interwencję do Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, wnioskując o ochronę tymczasową, aby można było rzetelnie ocenić jej wartość historyczną. Równolegle w sprawę włączył się burmistrz Gogolina, Krzysztof Reinert.

„W poniedziałek 15 grudnia wysłałem oficjalne pismo do PKP z apelem o wstrzymanie rozbiórki i ochronę tego obiektu. Byliśmy gotowi do natychmiastowych rozmów w tej sprawie. Chcieliśmy znaleźć rozwiązanie, które pozwoli zachować ten fragment naszej lokalnej historii” – mówił burmistrz.

Sprawą zainteresowały się media, my również.

Efekt? Budki nie uratowano. Instytucje odpowiedzialne za infrastrukturę kolejową dopuściły do całkowitej destrukcji historycznego 180-letniego obiektu. To czerwona flaga: tak nie może wyglądać opieka nad dziedzictwem kolejowym w Polsce.

Co odpowiedziała nam gmina?

Z pisma przesłanego przez Urząd Miejski w Gogolinie, podpisanego przez burmistrza Krzysztofa Reinerta, wynika jednoznacznie, że:

• budka dróżnicza nie była ujęta w gminnej ewidencji zabytków,
• nie figurowała również w rejestrze zabytków,
• w związku z tym nie podlegała ochronie konserwatorskiej wynikającej z przepisów ustawy o ochronie zabytków,
• gmina nie była informowana o zamiarze rozbiórki,
• teren, na którym znajdował się obiekt, pozostaje w zarządzie kolei, a nie gminy,
• kompetencje administracyjne w tym zakresie nie leżą po stronie samorządu.

Jednocześnie gmina poinformowała, że wystąpiła do PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. z pytaniami dotyczącymi podstaw prowadzenia prac przy obiekcie oraz możliwości ich czasowego wstrzymania. Niestety już za późno.

Fakt: obiektu już nie ma

Dziś sprawa ma wymiar jednoznaczny – historyczna budka dróżnicza została rozebrana. Niezależnie od sporów dotyczących ewidencji, wpisów i kompetencji, ślad po budce przestał istnieć.

To kolejny przykład, jak infrastruktura kolejowa o XIX-wiecznym rodowodzie znika z przestrzeni publicznej bez wcześniejszej debaty i bez jasnych procedur informowania opinii publicznej.

Co dalej?

Pozostają pytania:

• czy możliwe było objęcie obiektu ochroną wcześniej,
• czy procedury informacyjne były wystarczające,
• i czy w przyszłości podobne obiekty techniczne będą zabezpieczane zanim zapadną nieodwracalne decyzje.

Do tematu będziemy wracać po uzyskaniu odpowiedzi od zarządcy infrastruktury kolejowej.

Teraz zostały nam tylko wspomnienia. Poniżej znajduje się kilka zdjęć tej budki. Zródło: fotopolska.eu